De Grote Prins Claus Prijs van € 100,000 werd op 3 december 2008 door ZKH Prins Friso uitgereikt aan de Indiase schrijfster Indira Goswami (1942, Guwahati, Assam). De prijsuitreiking vond plaats op woensdag in het Muziekgebouw aan ‘t IJ in Amsterdam in het bijzijn van Hare majesteit de Koningin, ZKH Prins Willem- Alexander, HKH Prinses Máxima en andere leden van het Koninklijk Huis. Hier een kort verslag van de uitreiking
Op 6 december trad Jeanguy Saintus, danser, choreograaf en 2008 Prins Claus Laureaat uit Haïti trad op in het Tropentheater. Zijn voorstelling was gekoppeld aan de tentoonstelling Vodou, Kunst & Mystiek lees meer
Op 4 december was er een opbenbaar Interview met James Uchechukwu Iroha door Martijn van Nieuwenhuijzen, curator Stedelijk Museum. Het werk van Uche iwas ook te zien in het nieuwe kantoor van het Prins Claus Fonds aan de herengracht in Amsterdam lees meer
Het thema dat als richtlijn voor 2008 werd gekozen is ‘Cultuur en het Menselijk Lichaam’.
Het lichaam is het grondbeginsel van waaruit de mens handelt, het functioneert als heilige tempel voor de geest en het biedt, mits gezond, de geest eindeloze mogelijkheden ideeën uit te voeren en zo aan de expressie van de innerlijke mens vele vormen te geven. Het lichaam wordt een gereedschap voor creatie, een muze, een canvas voor kunst en de expressie van culturele of sociale status, religieuze overtuiging en rituelen. Het Fonds richtte in 2008 de aandacht op personen, groepen en organisaties in met name Afrika, Azië, Latijns Amerika en het Caribisch Gebied die zich op ingenieuze wijze weten uit te drukken door gebruik van, of in relatie tot, het lichaam en daarmee een positieve impact hebben op cultuur en ontwikkeling. Lees meer
De links hieronder verwijzen naar het engelstalige gedeelte van de website
Naar het oordeel van de jury is Goswami een uitmuntende schrijfster die laat zien hoe gewone mensen de werkelijkheid ervaren. Met krachtige, levendige beschrijvingen en indringende beelden laat ze zien hoe het lichaam centraal staat in de menselijke betrekkingen, hoe politieke, religieuze en culturele systemen een uitwerking hebben op het lichaam; en hoe het levensproces, geslacht, leeftijd, armoede en conflict door het lichaam bepaald worden.
Indira Goswami is letterkundige, gespecialiseerd in Assamese en Ramayana literatuur. Zij was als hoogleraar en later als hoofd verbonden aan het Instituut voor Moderne Indiase Talen en Literatuur van de Universiteit van Delhi. Samen met anderen werkt ze aan het vertalen van haar boeken in het Engels en zet ze zich in voor het vertalen van Engelse literatuur naar het Assamees en andersom.
Goswami is een moedige vrouw en een intellectueel die niet schroomt om in het openbaar op te komen voor diverse achterstandsgroepen. Door haar betrokkenheid bij het recente vredesoverleg in Assam leverde ze een bijdrage aan de poging een conflict op te lossen dat aan 10.000 mensen het leven heeft gekost.
Indira Goswami (ook wel bekend als Mamoni Raisom Goswami) is een vrouw met uniek inzicht en sterke overtuigingen, de Grote Prins Claus Prijs werd haar toegekend vanwege de unieke kwaliteiten van haar werk, omdat ze onderkent en beschrijft hoe culturele waarden worden opgelegd en toegeschreven aan het lichaam. Bovendien zet ze haar literatuur in als middel om sociale en culturele verandering te bewerkstelligen.
Lees meer
Prijswinnaars Beeldende Kunsten
Curator en criticus Li Xianting is een steunpilaar van China's moderne kunst. Op een keerpunt in de geschiedenis van zijn land onderkende en stimuleerde hij aanstormend talent, promootte nieuwe trends en organiseerde baanbrekende tentoonstellingen. Hij redigeerde en schreef voor publicaties op het gebied van de beeldende kunsten, waarmee hij de hedendaagse Chinese kunstenaars nationaal en internationaal in de schijnwerpers wist te plaatsen. Hij tartte de autoriteiten, creëerde ruimte om te experimenteren en zette zich in voor de hervorming van het nationale kunstsysteem. Ook in zijn functie als directeur van het SongZhuang Art Museum blijft hij een reddingslijn voor onafhankelijke kunstenaars. Li Xianting wordt onderscheiden voor zijn levenslange inzet voor de moderne kunst in China, voor zijn nauwgezette, analytische denkwijze en omdat hij opkomt voor individualiteit en vrijheid van geest. Lees meer
Als buitengewoon begaafd kunstenaar en leraar in de Vairayana Boeddhistische traditie past Z.E. Purevbat zijn scholing in de Boeddhistische esthetiek toe in zijn kunst. Maar hij is ook een groot vernieuwer, die moderne invloeden gebruikt om zijn eigen, dynamische stijl te creëren. Z.E. Purevbat heeft een school opgezet waar kunstenaars en leraren getraind worden in de snel verdwijnende traditionele Boeddhistische kunstvormen. Tevens heeft hij het Zanabazar Mongolian Institute of Buddhist Art opgericht. Daar worden tentoonstellingen gehouden, informatie over historisch belangrijke plaatsen bewaard en restauratieprojecten gecoördineerd. Zijn inspirerende activiteiten en zijn pogingen om traditionele kennis te behouden en te verspreiden hebben geleid tot een renaissance in de Mongoolse culturele identiteit. Z.E. Purevbat krijgt de Prins Claus Prijs voor de compromisloze authenticiteit van zijn methoden en technieken, voor het revitaliseren van een belangrijke, 'niet moderne' kunstpraktijk, om zijn inzet voor toekomstige generaties en voor het koesteren van de lokale identiteit door middel van traditionele kunst en cultuur. Lees meer
Ousmane Sow is een beeldhouwer extraordinaire van het menselijk lichaam. Uit zijn creaties spreekt een sterke levenskracht en een rauwe energie. Geïnspireerd door Leni Riefenstahls foto's van Nubiërs uit Soedan, maakte hij in 1984 The Nuba, een groep gespierde en meer dan levensgrote worstelaars. Hij gaf zijn carrière als fysiotherapeut op en begon te experimenteren met eigen technieken en materialen. Hij maakte monumentale beelden van The Masai en The Zulu. In 1992 werd zijn werk geselecteerd voor Documenta IX. Zijn inspiratie groeide tot buiten de Afrikaanse grenzen, zo creëerde hij een gigantisch tableau van de Slag om de Little Big Horn in 1876, waar de Sioux en de Cheyenne indianen de Amerikaanse troepen van generaal Custer versloegen. Sow wist in deze serie van 35 enorme werken de fysieke kracht en beweging van de figuren uitzonderlijk goed te vangen. Hij trok daarmee meer dan 3 miljoen mensen naar de Pont des Arts in Parijs en hield aan deze tentoonstelling diverse internationale opdrachten over.
Sow’s figuren zijn realistisch, maar gedurfd in hun afmetingen en ontzagwekkend in hun menselijkheid. Zijn beeldhouwwerken zijn zowel figuratief als vertellend. Sow beeldt het lichaam zonder scrupules af en geeft zijn figuren een boodschap van tolerantie en menselijkheid mee. Na een monumentaal standbeeld van Victor Hugo werkt Sow nu aan een serie mannen van formaat die een belangrijke rol hebben gespeeld in zijn leven.
Ousmane Sow krijgt de Prins Claus Prijs voor zijn indrukwekkende sculpturen van het menselijk lichaam, voor zijn nieuwe invalshoeken op het lichaam die een uitdaging vormen voor de internationale wereld van de figuratieve kunst en voor zijn positieve invloed op de jongere generatie Afrikaanse kunstenaars. Lees meer
Prijswinnaars Fotografie en Film
Dayanita Singh is een meesterlijk fotograaf. Haar foto's bieden een blik op de verborgen of genegeerde aspecten van het moderne bestaan in India. Haar onderwerpen zijn zeer divers en lopen uiteen van de dagelijkse routine van een meisje in een ashram in Benares tot de opkomende nouveau riche en de uitstervende oude elite in Goa. Voor haar baanbrekende fotoboek Myself Mona Ahmed (2001) nam ze 13 jaar lang foto's van een Indiase eunuch, en liet hem de foto's zelf voorzien van commentaar.
Niet alleen de kwaliteit en de beheersing van haar composities wordt internationaal erkend, maar ook het subtiele maatschappelijke commentaar dat spreekt uit haar portretten van het privéleven oogst veel lof. Haar werk heeft een nieuwe generatie fotografen in de regio beïnvloed.
Dayanita Singh ontvangt de prijs voor haar kwalitatief hoogstaande foto's, voor het complexe, maar heldere beeld dat ze geeft van het moderne leven in India en voor het introduceren van een nieuwe esthetiek in de Indiase fotografie. Lees meer
Elia Suleiman is een van de belangrijkste internationale filmmakers uit het Midden Oosten. Na 13 jaar in New York te hebben gewoond, verhuisde hij in 1994 naar Jerusalem. Daar zette hij een film- en media-afdeling op aan de Birzeit Universiteit in Ramallah. Zijn eigen, semibiografische films zijn geënt op zijn ervaringen als Palestijn in Israël. Als schrijver, regisseur en acteur neemt hij zware onderwerpen onder de loep. Zijn films zijn politiek getint en zijn commentaar is scherp, toch weet hij woede en bitterheid te vermijden. Suleiman verpakt zijn onderwerp in een levendig verhaal en lardeert het met humor, visuele grapjes, poëtische momenten, stiltes en geluidseffecten. De sketches in zijn tragikomedie Divine Intervention zijn een mengeling van bizarre humor en rake indrukken van het leven in bezet Palestina. De film kreeg in 2002 niet alleen de juryprijs op het filmfestival in Cannes maar ook de prijs van de Internationale Federatie van Filmcritici. Momenteel werkt Suleiman aan zijn derde film, The Time That Remains.
Elia Suleiman wordt onderscheiden voor de creatieve structuur, het vernieuwende vocabulaire en de uitmuntende kwaliteit van zijn films, vanwege zijn gebruik van humor bij het uitdiepen van universeel menselijke kwesties en voor zijn inzet voor vrede en gerechtigheid in Palestina. Lees meer
James Iroha Uchechukwu staat aan het hoofd van een nieuwe generatie Nigeriaanse fotografen. Hij weet de dagelijkse realiteit vast te leggen met gebruik van creatieve beeldtaal en verbreedt met zijn aanpak de horizon voor de fotografie in Nigeria. Zijn technisch hoogstaande foto's portretteren het bestaan van verschillende mensen met diverse culturen en achtergronden in de smeltkroes van het enorme Lagos. Uchechukwu's Fire, Flesh and Blood is een reeks foto's over openlucht abattoirs. Deze serie werd in 2005 bekroond met de Elan Prijs op de African Photography Encounters. Hoewel de serie in oorsprong documentair is, stortten de foto's de toeschouwer in een chaos van kleur, rook en close-ups. De fotograaf heeft intense momenten weten vast te leggen die tegelijkertijd cru, krachtig en poëtisch zijn.
Uchechukwu was medeoprichter van Depth of Field (DOF), een collectief van getalenteerde jonge fotografen dat tentoonstellingen heeft verzorgd in Nigeria en daarbuiten. Uchechukwu geeft ook workshops en seminars voor jonge fotografen.
James Iroha Uchechukwu ontvangt de prijs voor zijn opvallende werk, voor zijn stimulering van de fotografie als een moderne kunstvorm in Nigeria, en voor zijn steun aan jonge kunstenaars. Lees meer
Prijswinnaars Performance, Mode en Dans
Tania Bruguera's gebruik van het menselijk lichaam in zeer indringende performances is vooral gericht op het doorgronden hoe het politiek lichaam gemanipuleerd kan worden, waarmee ze het persoonlijke maatschappelijk relevant maakt. Bruguera’s kunstwerken roepen een lichamelijke reactie op die de rationaliserende afstand van de kijker doorbreekt. In de complexe context van Cuba bewaart Bruguera haar onafhankelijkheid door het universele aspect in het lokale onderwerp aan te spreken. Haar werk wordt internationaal tentoongesteld en ze geeft les in Italië, de VS en Cuba. In 2002 heeft zij het eerste studieprogramma voor performance kunst in Latijns Amerika opgezet en diverse internationale kunstenaars uitgenodigd voor uitwisselingen en debatten.
Tania Bruguera krijgt de Prins Claus Prijs voor de kwaliteit van haar kunst, voor het tonen van het lichaam als politiek arena, voor het herintroduceren van performance kunst in de Caribische en Latijns Amerikaanse cultuur en voor haar inspirerende rol in de Cubaanse kunst. Lees meer
In de modewereld zijn Ma Ke's ontwerpen gedurfd. Ze maakt zich sterk voor de culturele en sociale aspecten van de kleding waarin mensen hun lichaam hullen. Al tijdens haar studie kwam de ontwerpster erachter dat unieke ontwerpen, waarin regionale, culturele waarden terug te vinden zijn en die met veel vakmanschap vervaardigd worden uit duurzame materialen, gezien werden als ‘wu yong’ (nutteloos). Ze tartte de kleding- en mode-industrie met haar simpele, organische en op lokale tradities geënte informele kleding. Haar ‘Wu Yong’ collectie onderscheidt zich door krachtige, gebeeldhouwde vormen die putten uit China's rijke geschiedenis en is een toonbeeld van creativiteit en conceptueel denken. Het is een sterk statement tegen de oppervlakkigheid van de internationale modewereld en de goedkope, fabrieksmatig geproduceerde confectiekleding.
Ma Ke ontvangt de prijs voor haar buitengewone vakmanschap en de schoonheid van haar werk, voor haar aandacht voor de complexe interactie tussen kleding, cultuur en het lichaam en voor het stimuleren van sociaal-, cultuur- en milieubewust ontwerp en productie. Lees meer
Visionair choreograaf, danser en docent Jeanguy Saintus gebruikt het lichaam als instrument om de rijke mengeling van Caribische cultuur en het moderne bestaan uit te drukken. Met Ayikodans, een groep die hij 20 jaar geleden mede oprichtte, verlegt Saintus steeds opnieuw de grenzen van de moderne dans. traditionele dans, vrije improvisatie, voodoo cultuur. Diverse Afrikaanse, Indiaanse en Franse invloeden zijn te herkennen in zijn werk. Zijn experimentele aanpak heeft sterk bijgedragen aan de ontwikkeling van de Caribische dans en heeft de verwevenheid met de geschiedenis van de regio laten zien. Tegelijkertijd heeft zijn aanpak onderwerpen op de kaart gezet zoals AIDS, de lange weg naar vrijheid en de spanning tussen oerkrachten en moderne rituelen.
Saintus leidt elk jaar een workshop “Dansepyenu” (Barefoot Dance) voor jong talent dat geen lesgeld kan betalen. Hij organiseert culturele uitwisselingen, nodigt gastdansers uit bij Ayikodans en is internationaal actief.
Jeanguy Saintus krijgt de Prins Claus Prijs voor zijn enerverende, moderne werk waarin het spirituele en het fysieke elkaar ontmoeten en het menselijk lichaam centraal staat. Voor het stimuleren van de danskunst, jong talent en een gevoel van trots op de kracht, schoonheid en rijkdom van de Haïtiaanse identiteit. Lees meer
Prijswinnaars Collectieve Herinnering en Journalistiek
Carlos Henríquez Consalvi is oprichter en directeur van het Museo de la Palabra y la Imagen (Museum voor Woord en Beeld), dat gewijd is aan de culturele geschiedenis van El Salvador. Henríquez Consalvi is journalist en radiomaker. Hij werd geboren in Venezuela en bracht een deel van zijn jeugd door in ballingschap in Mexico en Costa Rica. In de jaren 70 deed hij in Nicaragua geschiedkundig onderzoek en schreef artikelen waarin hij de mensenrechten onder de aandacht bracht. In 1980 verhuisde hij naar El Salvador en richtte daar Radio Venceremos op, een ondergronds radionetwerk bedoeld als tegenwicht tegen de decennialange dictatuur. Ondanks de extreem moeilijke (oorlogs)omstandigheden waaronder Henríquez Consalvi moest opereren, wist hij in zijn werk een zekere vrijheid van meningsuiting te bewaren. Na het in 1992 gesloten vredesverdrag moedigde Henríquez Consalvi mensen aan om hun ervaringen vast te leggen, daartoe richtte hij in 1996 het Museum voor Woord en Beeld op. Dit museum is een publiek podium voor deze unieke collectie getuigenissen, historische films, foto's en voorwerpen uit de burgeroorlog. Met deze activiteiten richt het Museum de aandacht op de rol van de collectieve herinnering en op de rol van de onofficiële versies van de geschiedenis in het nastreven van mensenrechten, sociale rechtvaardigheid en vrede.
Carlos Henríquez Consalvi ontvangt de prijs als eerbetoon voor zijn verdiensten als journalist, voor het scheppen van ruimte en vrijheid en voor zijn inspanningen om de collectieve herinnering levend te houden en het belang daarvan voor de wederopbouw van de Salvadoraanse maatschappij te onderstrepen. Lees meer
Indira Goswami
Sinds 1997 worden de Prins Claus Prijzen jaarlijks toegekend aan kunstenaars, denkers en culturele organisaties in Afrika, Azië, Latijns Amerika en het Carïbisch Gebied.
De Prins Claus Prijzencommissie 2008
